Habil və Qabil hekayəsi

Hekayə

1. 1

   İki qardaşın qurbanı

   Quran Peyğəmbərə (s.ə.s) Adəmin (ə.s) iki oğlunun xəbərini haqq ilə söyləməyi əmr edir. Hər ikisi Allaha qurban təqdim etdi, lakin birindən qəbul olundu, o birindən qəbul edilmədi (Maidə, 27).

   Qurbanı qəbul edilməyən qardaş bu fərqi ədalətlə deyil, paxıllıqla qarşıladı və qardaşını öldürəcəyini dedi. Digəri isə ona sakit və dərin bir cavab verdi: Allah qurbanı yalnız təqva sahiblərindən qəbul edir. Bu, hadisənin əsas dərsidir: dəyəri olan qurbanın miqdarı deyil, qəlbdəki ixlas və Allah qorxusudur.

2. 2

   İlk qətl

   Öldürüləcəyini eşidən qardaş zülmə zülmlə cavab vermədi. Quran onun sözlərini nəql edir: «Sən məni öldürmək üçün əl uzatsan da, mən səni öldürmək üçün sənə əl uzatmaram; çünki mən aləmlərin Rəbbi olan Allahdan qorxuram» (Maidə, 28). O, günahın yükünü öz üzərinə götürməkdənsə, zalımın onu daşımasını istədi.

   Bu təslimiyyətə baxmayaraq, o biri qardaş nəfsinin istəyinə uyub qardaşını öldürdü və beləcə ziyana uğrayanlardan oldu (Maidə, 30). Rəvayətə görə qurbanı qəbul olunan Habil, onu öldürən isə Qabil idi; lakin Quran adları çəkmir.

3. 3

   Qarğanın dərsi

   Qardaşını öldürdükdən sonra qatil cəsədlə nə edəcəyini bilmirdi. Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi ki, ona qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərsin (Maidə, 31).

   Bu mənzərə qarşısında o, öz acizliyini anladı və peşman oldu: «Vay halıma! Bu qarğa qədər olub qardaşımın cəsədini basdırmaqdan da acizmi qaldım?» Bu peşmanlıq günahın nəticəsini dəyişmədi, çünki tövbə qandan sonra gəlmişdi.

4. 4

   Quranın çıxardığı hökm

   Quran bu qissəni ümumbəşəri bir prinsiplə bitirir. Bu hadisəyə görə İsrail oğullarına belə yazıldı: kim bir cana qəsd etmədən və ya yer üzündə fəsad törətmədən bir nəfəri öldürərsə, sanki bütün insanları öldürmüş kimidir; kim bir nəfəri həyatda saxlayarsa, sanki bütün insanları yaşatmış kimidir (Maidə, 32).

   Beləcə ilk qətl həm də canın toxunulmazlığının nə qədər böyük olduğunu göstərən bir ibrət dərsinə çevrilir.

Bu qissə yalnız Maidə surəsində (27-31) nəql olunur. Quran qardaşları adla çəkmir, onları «Adəmin iki oğlu» kimi təqdim edir və hadisəni bir əxlaq dərsi kontekstində verir: paxıllığın sonu, canın toxunulmazlığı və zülmə səbirlə yanaşmaq. Ardınca gələn 32-ci ayə bir nəfəri haqsız yerə öldürməyi bütün insanlığa qarşı cinayət kimi təqdim edir.

• Paxıllıq və qəzəb insanı ən böyük günaha, hətta qardaş qanına apara bilər.
• Allah əməlləri yalnız təqva və ixlasla qəbul edir (Maidə, 27).
• Zülmə qarşı təslimiyyət və Allah qorxusu möminin nişanəsidir (Maidə, 28).
• Bir nəfəri haqsız yerə öldürmək sanki bütün insanlığı öldürmək kimidir (Maidə, 32).
• Peşmanlıq günahdan sonra gəlsə də, onun ağır nəticəsini qaldırmır.

İstinadlar Quran ayələrindən, mövcud səhih hədislərdən və etibarlı elmi mənbələrdən seçilir.

• QuranMaidə surəsi, 27

  Adəmin iki oğlunun qurban təqdim etməsi və birinin qəbul olunması bu ayədə nəql olunur.

• QuranMaidə surəsi, 31

  Qarğanın basdırma dərsi və qatilin peşmanlığı bu ayədə keçir.

• QuranMaidə surəsi, 32

  Bir cana qəsd etməyin bütün insanlığa qəsd kimi olması bu ayədə bildirilir.

• Elmi mənbəTDV İslam Ansiklopedisi, «Hâbil ve Kābil»

  Adəmin iki oğlu haqqındakı qissənin Quran mətni və elmi izahı üçün istinad olunmuşdur.

Quranda keçən digər qissələr.

• Xarabalıqdan keçən adam

  Yüz il ölü qalıb dirilən adam və ölümdən sonra dirilmənin dəlili

• Adəm

Bu hekayə haqqında ən çox soruşulanlar.

• Habil və Qabil hekayəsi nədən bəhs edir?

  Habil və Qabil hekayəsi Adəmin (ə.s) iki oğlunun qurban təqdim etməsindən, birinin qurbanının qəbul olunmasından və paxıllıq üzündən törənən ilk qətldən bəhs edir. Sonda Allah bir qarğa göndərir və qatilə cəsədi basdırmağı öyrədir (Maidə, 27-31).

• Habil və Qabil adları Quranda keçirmi?

  Xeyr. Quran qardaşları «Adəmin iki oğlu» (ibnəy Adəm) kimi təqdim edir, adlarını çəkmir. Habil və Qabil adları sonrakı rəvayətlərdən gəlir.

• Habili kim öldürdü?

  Rəvayətə görə qurbanı qəbul olunan qardaş Habil, onu paxıllıq üzündən öldürən isə Qabil idi. Quran adları qeyd etmədən yalnız hadisəni və ondan çıxan dərsi nəql edir.

• Qarğanın bu hekayədəki rolu nə idi?

  Qatil qardaşının cəsədi ilə nə edəcəyini bilmirdi. Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi ki, ona cəsədi necə basdıracağını göstərsin; bunu görüncə o, öz acizliyini anlayıb peşman oldu (Maidə, 31).

• Bu hekayədən nə öyrənirik?

  Paxıllığın insanı fəlakətə apardığını, əməllərin yalnız təqva ilə qəbul olunduğunu və bir insanın canına qəsd etməyin bütün insanlığa qəsd kimi olduğunu öyrənirik (Maidə, 32).