Quran hekayələri
Zülqərneyn hekayəsi
Yer üzündə səyahət edən adil hökmdar və Yəcuc-Məcuc səddi
- Yayımlandı:
- Yeniləndi:
- Kəhf surəsi, 83-98
- #Zülqərneyn hekayəsi
- #Zülqərneyn
- #Yəcuc və Məcuc
- #Kəhf surəsi
- #Quran hekayələri
- #sədd
- #adil hökmdar
Qısa məlumat
- Surə
- Kəhf surəsi (18), 83-98
- Kim idi
- Allahın yer üzündə güc verdiyi adil hökmdar
- Səfərləri
- Qərbə, şərqə və şimala üç böyük səfər
- Əsas işi
- Yəcuc-Məcuca qarşı dəmir-mis səddi
- Mübahisə
- Kimliyi və peyğəmbərliyi alimlər arasında ixtilaflıdır
- Əsas ibrət
- Gücü ədalətlə və Allaha şükürlə işlətmək
Xülasə
Zülqərneyn Quranda Allahın yer üzündə böyük güc və imkan verdiyi adil bir hökmdar kimi təqdim olunur. O, qərbə, şərqə və nəhayət iki dağ arasındakı bir bölgəyə üç böyük səfər etdi. Getdiyi yerlərdə zalımları cəzalandırdı, möminlərə yaxşılıq etdi və hər zaman uğuru Allaha aid bildi. Son səfərində Yəcuc və Məcucun fəsadından əziyyət çəkən bir xalqa dəmir və misdən möhkəm bir sədd tikdi. Alimlər onun tarixi kimliyi və peyğəmbər olub-olmaması barədə ixtilaf etsələr də, Quran onu təvazökar və ədalətli bir nümunə kimi göstərir.
Hekayə
Allahın güc verdiyi hökmdar
Müşriklər Peyğəmbərdən (s.ə.s) Zülqərneyn haqqında soruşduqda bu qissə nazil oldu (Kəhf, 83). Quran onun barəsində: «Biz ona yer üzündə güc-qüvvət verdik və hər şeyin yolunu (səbəbini) öyrətdik» deyir (Kəhf, 84).
Beləcə Zülqərneyn böyük imkana malik bir hökmdar idi, lakin bu gücü təkəbbürlə deyil, ədalətlə işlətdi.
Qərbə və şərqə səfərləri
Zülqərneyn əvvəlcə qərbə, günəşin batdığı istiqamətə yönəldi. Orada bir xalqa çatdı və onlara ədalətlə davranacağını, zalımı cəzalandırıb möminə yaxşılıq edəcəyini bildirdi (Kəhf, 86-88).
Sonra şərqə, günəşin doğduğu tərəfə getdi (Kəhf, 90). Hər dəfə əldə etdiyi uğuru öz gücünə deyil, Rəbbinin lütfünə bağladı: «Rəbbimin mənə verdiyi daha xeyirlidir» dedi (Kəhf, 95).
Yəcuc-Məcuc səddi
Üçüncü səfərində iki dağ arasında dilini çətin başa düşdüyü bir xalqa çatdı. Onlar Yəcuc və Məcucun torpaqlarında fəsad törətdiyindən şikayət etdilər və özlərini qorumaq üçün bir sədd tikməyi xahiş edərək ona haqq təklif etdilər (Kəhf, 94).
Zülqərneyn haqqı qəbul etmədi və Rəbbinin ona verdiyinin kifayət etdiyini söylədi. Onlardan yalnız iş gücü istədi: dəmir parçaları yığdırıb iki dağın arasını doldurdu, üstünə əridilmiş mis tökdü. Beləcə Yəcuc-Məcucun keçə bilmədiyi möhkəm bir maneə yarandı (Kəhf, 96-97).
Səddin Allahın vədinə bağlanması
Sədd tamamlanan kimi Zülqərneyn təkəbbürə qapılmadı. «Bu, Rəbbimdən bir mərhəmətdir. Rəbbimin vədi gəldikdə isə onu yerlə yeksan edər» dedi (Kəhf, 98).
Beləcə o, ən böyük nailiyyətini belə Allaha aid etdi. Alimlər Zülqərneynin tarixi kimliyi və peyğəmbər olub-olmaması barədə fərqli fikirdədir; rəvayətə görə o, saleh və adil bir hökmdar idi, bir qismi isə onu peyğəmbər sayır. Quran bu mübahisəyə girmir, onun ədalətini və təvazökarlığını önə çəkir.
Açar ayələr
وَيَسْأَلُونَكَ عَن ذِي الْقَرْنَيْنِ ۖ قُلْ سَأَتْلُو عَلَيْكُم مِّنْهُ ذِكْرًا
- Oxunuşu
- Və yəs'əlunəkə ən zil-qərneyn. Qul sə'ətlu ələykum minhu zikrən
- Mənası
- Səndən Zülqərneyn haqqında soruşurlar. De: «Onun barəsində sizə bir xatirə (əhvalat) oxuyacağam».
قَالُوا يَا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَىٰ أَن تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا
- Oxunuşu
- Qalu ya zəl-qərneyn, innə yə'cucə və mə'cucə mufsidunə fil-ərdi, fəhəl nəc'əlu ləkə xərcən əla ən təc'ələ beynəna və beynəhum səddən
- Mənası
- Onlar dedilər: «Ey Zülqərneyn! Yəcuc və Məcuc bu torpaqda fəsad törədirlər. Bizimlə onların arasında bir sədd çəkməyin üçün sənə bir xərc (haqq) versək olarmı?»
قَالَ هَٰذَا رَحْمَةٌ مِّن رَّبِّي ۖ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكَّاءَ ۖ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا
- Oxunuşu
- Qalə həza rəhmətun min rəbbi. Fə iza caə və'du rəbbi cə'ələhu dəkkaə. Və kanə və'du rəbbi həqqən
- Mənası
- (Zülqərneyn) dedi: «Bu, Rəbbimdən bir mərhəmətdir. Rəbbimin vədi gəldikdə isə onu yerlə yeksan edər. Rəbbimin vədi həqdir».
Quranda
Zülqərneyn qissəsi Kəhf surəsinin (18) 83-98-ci ayələrində, Ashabi-Kəhf və Musa-Xızır hadisələrindən sonra gəlir. «Zülqərneyn» «iki buynuz sahibi» mənasını verən bir ləqəbdir; onun əsl adı və yaşadığı dövr Quranda bildirilmir. Alimlər onun İsgəndər Zülqərneyn, Fars hökmdarı Kir və ya başqa biri olduğu barədə ixtilaf etmişlər. Yəcuc və Məcuc isə Quranda qiyamətə yaxın yer üzünə yayılacaq iki topluluq kimi xatırlanır.
İbrətlər və hikmətlər
- Allahın verdiyi güc və imkan bir imtahandır; onu ədalətlə işlətmək lazımdır.
- Əsl böyüklük təvazökarlıqdadır: Zülqərneyn hər uğuru Allaha aid etdi.
- Zalımı dayandırmaq, məzlumu qorumaq hakimiyyətin vəzifəsidir.
- İnsanın ən möhkəm əsəri belə Allahın vədi qarşısında müvəqqətidir.
Mənbələr
İstinadlar Quran ayələrindən, mövcud səhih hədislərdən və etibarlı elmi mənbələrdən seçilir.
- QuranKəhf surəsi, 83-84
Zülqərneyn haqqında sualın verilməsi və Allahın ona yer üzündə güc verməsi bu ayələrdə nəql olunur.
- QuranKəhf surəsi, 94-98
Yəcuc-Məcucun fəsadı, səddin tikilməsi və Zülqərneynin uğuru Allaha aid etməsi bu ayələrdə bildirilir.
- Elmi mənbəTDV İslam Ansiklopedisi, «Zülkarneyn»
Zülqərneynin tarixi kimliyi (İsgəndər, Kir və s.) və peyğəmbər olub-olmaması barədə alimlərin fikir ayrılığı üçün istinad olunub.
Əlaqəli hekayələr
Quranda keçən digər qissələr.
Tez-tez verilən suallar
Bu hekayə haqqında ən çox soruşulanlar.
Zülqərneyn hekayəsi nədir?
Zülqərneyn hekayəsi Allahın yer üzündə güc verdiyi adil bir hökmdarın qərbə, şərqə və şimala üç böyük səfərini və Yəcuc-Məcuca qarşı sədd tikməsini danışır (Kəhf, 83-98).Zülqərneyn kim idi, peyğəmbər idimi?
Quran onu Allahın güc verdiyi adil hökmdar kimi göstərir. Alimlər onun tarixi kimliyi və peyğəmbərliyi barədə ixtilaf edir; çoxu onu saleh və adil bir hökmdar sayır, bəziləri isə peyğəmbər hesab edir.Zülqərneyn səddi nədir?
Yəcuc və Məcucun fəsadından qorunmaq üçün Zülqərneynin iki dağ arasında dəmir və misdən tikdiyi möhkəm maneədir (Kəhf, 96-97).Zülqərneyn hekayəsi hansı surədədir?
Bu hekayə Kəhf surəsinin (18) 83-98-ci ayələrində yer alır.