Ashabül-Fil hekayəsi

Hekayə

1. 1

   Əbrəhənin Kəbəyə yürüşü

   Rəvayətə görə hadisə İslamdan əvvəl, Yəmənin Həbəş əsilli hakimi Əbrəhənin dövründə baş verdi. Əbrəhə paytaxt Sənada Qülleys adlanan möhtəşəm bir kilsə tikdirmiş və ərəblərin həcc üçün Məkkəyə axınını bu kilsəyə yönəltmək istəmişdi. Bu niyyəti baş tutmayınca o, böyük bir ordu və fil (rəvayətə görə Mahmud adlı bir fil) ilə Kəbəni dağıtmaq üçün Məkkə üzərinə yürüdü.

   Bu tarixi təfərrüatlar Quranda deyil, seyrə və təfsir mənbələrində keçir; buna görə də onları qəti fakt kimi deyil, rəvayət olaraq qeyd etmək düzgündür. Quran isə birbaşa hadisənin ilahi nəticəsinə diqqət çəkir.

2. 2

   Fil Məkkəyə tərəf getmədi

   Rəvayətlərə görə Əbrəhənin ordusu Məkkəyə yaxınlaşanda Peyğəmbərimizin (s.ə.s) babası Əbdülmüttəlib onunla görüşdü. O, Kəbəni müdafiə etmək əvəzinə yalnız zəbt olunmuş dəvələrini geri istədi və «Bu Evin bir Sahibi var, onu qoruyacaq» dedi. Sonra məkkəlilərə dağlara çəkilməyi tövsiyə etdi.

   Yenə rəvayətə görə, ordu hücuma keçmək istədikdə önlərindəki fil Məkkəyə tərəf hərəkət etməkdən imtina etdi. Bu təfərrüatlar da tarixi rəvayətlərdən gəlir; Quran onları xatırlatmır, lakin ardınca gələn ilahi müdaxilə bütün mənbələrdə eynidir.

3. 3

   Əbabil quşları

   Bu məqamda Allahın müdaxiləsi başladı. Fil surəsi hadisəni belə xülasə edir: «Məgər Rəbbinin fil sahiblərinə nələr etdiyini görmədinmi? Məgər O, onların hiyləsini boşa çıxarmadımı?» (Fil, 1-2).

   «Onların üstünə qatar-qatar quşlar (Əbabil) göndərdi. O quşlar onlara bişmiş gildən daşlar atırdı» (Fil, 3-4). Nəticədə qüdrətli ordu «yeyilmiş (əzilmiş) saman kimi» oldu (Fil, 5). Beləcə Kəbəyə əl uzatmaq istəyən ordu bir anda məhv edildi; onları insan deyil, Allahın göndərdiyi kiçik quşlar həlak etdi.

4. 4

   Fil ili və Kəbənin qorunması

   Geniş yayılmış rəvayətə görə bu hadisə «Fil ili» adlanır və Peyğəmbərimizin (s.ə.s) doğulduğu ilə təsadüf edir; buna görə bəzi mənbələr onu təxminən miladi 570-571-ci illərə aid edir. Bu tarixləmə rəvayət səviyyəsindədir və alimlər arasında müzakirə olunur.

   Hadisənin əks-sədası sonralar da davam etdi. Hüdeybiyyə günü dəvəsi yerə çökən Peyğəmbər (s.ə.s) «Onu fili (Məkkədən) saxlayan Zat saxladı» demişdi (Buxari, 2731). Fil hadisəsinin əsas ibrəti budur: Kəbənin əsl qoruyucusu insanlar deyil, onun Rəbbi olan Allahdır.

Ashabül-Filin hekayəsi Quranda müstəqil bir surə olan Fil surəsində (105) qısa, lakin çox təsirli şəkildə nəql olunur. Surə hadisənin tarixi təfərrüatlarına girmir; yalnız Kəbəni dağıtmağa gələn ordunun Allah tərəfindən necə məhv edildiyini xatırladır. Əbrəhə, fil və Fil ili kimi təfərrüatlar isə seyrə və təfsir mənbələrindən gəlir və rəvayət olaraq qəbul edilir.

• Allahın müqəddəs Evi qoruyanı insanlar deyil, onun Rəbbidir.
• Ən qüdrətli ordu belə Allahın iradəsi qarşısında acizdir.
• Allah dilədikdə ən kiçik məxluqu, quşları, bir orduya qarşı kifayət edən bir səbəb edir.
• Zülm və təkəbbürlə qurulan hiylələr Allah tərəfindən boşa çıxarılır.
• Fil hadisəsi Peyğəmbərin (s.ə.s) gəlişindən əvvəl Kəbənin əhəmiyyətini bir daha göstərən bir nişanədir.

İstinadlar Quran ayələrindən, mövcud səhih hədislərdən və etibarlı elmi mənbələrdən seçilir.

• QuranFil surəsi, 1

  Allahın fil sahiblərinə nələr etdiyinə diqqət çəkən açılış ayəsidir.

• QuranFil surəsi, 3-4

  Əbabil quşlarının göndərilməsi və onların bişmiş gildən daşlar atması bu ayələrdə keçir.

• HədisSəhih Buxari, 2731

  Hüdeybiyyə günü Peyğəmbərin (s.ə.s) «onu fili saxlayan Zat saxladı» sözü fil hadisəsinə işarə edir; bu səhih hədisdə keçir.

• Elmi mənbəTDV İslam Ansiklopedisi, «Fil Vak'ası»

  Hadisənin Qurandakı çərçivəsi ilə tarixi rəvayətlərin fərqi haqqında akademik məlumat üçün istinad olunmuşdur.

• Elmi mənbəTDV İslam Ansiklopedisi, «Ebrehe»

  Əbrəhə, Qülleys kilsəsi və yürüşün tarixi arxa planı haqqında akademik məlumat üçün istinad olunmuşdur.

Quranda keçən digər qissələr.

• Ashabül-Uxdud

  İman edənləri odla dolu xəndəklərə atan zalımların hekayəsi

Bu hekayə haqqında ən çox soruşulanlar.

• Ashabül-Fil hekayəsi nədən bəhs edir?

  Ashabül-Fil hekayəsi Kəbəni dağıtmaq üçün fillərlə Məkkəyə yürüyən bir ordunun Allah tərəfindən Əbabil quşları vasitəsilə necə məhv edildiyini danışır (Fil surəsi, 105).

• Əbabil quşları nədir?

  Əbabil Quranda fil ordusunun üstünə qatar-qatar göndərilən quşlardır. Onlar bişmiş gildən daşlar atmış və qüdrətli ordunu yeyilmiş saman kimi məhv etmişdilər (Fil, 3-5).

• Fil ordusunu kim məğlub etdi?

  Ordunu insanlar deyil, Allah məğlub etdi. O, üzərlərinə Əbabil quşlarını göndərdi və onların hiyləsini boşa çıxardı (Fil, 1-5).

• Fil ili nə deməkdir?

  Rəvayətə görə bu hadisənin baş verdiyi il «Fil ili» adlanır və Peyğəmbərimizin (s.ə.s) doğulduğu ilə təsadüf edir. Bu tarixləmə rəvayət səviyyəsindədir.

• Ashabül-Fil hekayəsi hansı surədədir?

  Bu hekayə Quranda müstəqil bir surə olan Fil surəsində (105-ci surə) nəql olunur.