Bağ sahibləri hekayəsi

Hekayə

1. 1

   Bağ sahiblərinin andı

   Quran bildirir ki, Allah Məkkə əhlini sınadığı kimi keçmişdə bir bağ sahiblərini də sınamışdı. Onlar səhər açılanda bağın bütün məhsulunu mütləq yığacaqlarına and içdilər (Qələm, 17).

   Lakin bir mühüm addımı atmadılar: «inşallah» demədilər, yəni işin nəticəsini Allahın istəyinə bağlamadılar (Qələm, 18). Bu, ilk baxışda kiçik görünən, əslində isə qəlbin Allahdan qafil olduğunu göstərən bir qüsur idi.

2. 2

   Kasıbı məhrum etmə niyyəti

   Onların planı yalnız məhsulu tez yığmaq deyildi. Bir-birlərinə pıçıldayaraq razılaşmışdılar ki, o gün bağa bir kasıb belə girməsin (Qələm, 24). Yəni məqsəd yoxsulların adətən aldığı payı da onlardan əsirgəmək idi.

   Bu, hekayənin əxlaqi mərkəzidir. Nemət Allahdan gəlir və onun bir haqqı da möhtaclara çatır. Bu haqqı boğmaq, verilən ruzini yalnız özünə saxlamaq həm xəsislik, həm də nankorluq idi.

3. 3

   Bir gecədə puç olan bağ

   Onlar yatarkən Rəbbindən gələn bir bəla o bağı bürüdü və bağ sanki qapqara bir gecə kimi, kökündən biçilmiş halda qaldı (Qələm, 19-20).

   Səhər tezdən bir-birlərini səsləyib bağa yollandılar, kasıbları içəri buraxmamaq üçün pıçıldaşırdılar. Amma bağı görəndə onu tanıya bilmədilər. Əvvəlcə «biz yolumuzu azmışıq» dedilər, sonra həqiqəti anladılar: «Xeyr, biz məhrum edilmişik» (Qələm, 26-27).

4. 4

   Peşmanlıq və tövbə

   İçlərindən ən mötədil olanı onlara xatırlatdı: «Mən sizə Allahı təsbeh etməli olduğunuzu demədimmi?» Onda hamısı səhvlərini anladılar və dedilər: «Rəbbimiz pak və müqəddəsdir! Həqiqətən, biz zalım imişik» (Qələm, 28-29).

   Sonra bir-birlərini qınamağa başladılar və azğınlıqlarını etiraf etdilər. Nəhayət Rəbbindən daha xeyirlisini ummağa yönəldilər (Qələm, 32). Quran bu ibrəti belə yekunlaşdırır: dünya əzabı belədir, axirət əzabı isə daha böyükdür; kaş biləydilər (Qələm, 33).

Bu qissə Qələm surəsində (17-33) nəql olunur və Məkkə müşriklərinə bir xəbərdarlıq kimi verilir. Nemətin verildiyi kimi geri alına biləcəyini, xəsisliyin və Allahı unutmağın bərəkəti apardığını göstərir. Qissə Kəhf surəsindəki «iki bağ sahibi» (Kəhf, 32-44) misalından fərqlidir; oradakı hadisə iki fərqli insanın imtahanından bəhs edir.

• Ruzi Allahdandır; onun bir haqqı da kasıblara çatır, onu əsirgəmək bərəkəti aparır.
• Bir işi görəcəyimizi deyəndə «inşallah» demək və nəticəni Allaha bağlamaq lazımdır (Qələm, 18).
• Allah dünyada da imtahan edir; nemətin əldən getməsi bəzən oyanış üçün bir xəbərdarlıqdır.
• Səmimi peşmanlıq və tövbə qapısı hər zaman açıqdır (Qələm, 32).
• Dünya cəzası nə qədər ağır olsa da, axirət əzabı daha böyükdür (Qələm, 33).

İstinadlar Quran ayələrindən, mövcud səhih hədislərdən və etibarlı elmi mənbələrdən seçilir.

• QuranQələm surəsi, 17

  Allahın bağ sahiblərini sınaması və onların səhər məhsulu yığmağa and içməsi bu ayədə keçir.

• QuranQələm surəsi, 19

  Onlar yatarkən bağı bürüyən bəla bu ayədə nəql olunur.

• QuranQələm surəsi, 29

  Bağ sahiblərinin səhvlərini anlayıb Allahı təsbeh etməsi və zalım olduqlarını etiraf etməsi bu ayədə bildirilir.

• Elmi mənbəTDV İslam Ansiklopedisi, «Kalem Sûresi»

  Qissənin (17-32-ci ayələr) nemətə nankorluq və başqalarının haqqına təcavüzün aqibətini göstərdiyi bu məqalədə izah olunur.

Quranda keçən digər qissələr.

• İki bağ sahibi

  Təkəbbürlü bağ sahibi ilə mömin dostunun ibrətli məsəli

• Qarun

  Musanın qövmündən olan varlı Qarunun təkəbbürü və aqibəti

Bu hekayə haqqında ən çox soruşulanlar.

• Bağ sahibləri hekayəsi nədən bəhs edir?

  Bağ sahibləri hekayəsi bərəkətli bir bağa sahib olan, məhsulu kasıblardan gizli yığmağa and içən və «inşallah» deməyən insanlardan bəhs edir. Onlar yatarkən bağ məhv olur, səhər onu tanımayan sahiblər isə peşman olub tövbə edirlər (Qələm, 17-33).

• Bağ sahiblərinin əsl səhvi nə idi?

  Onlar həm məhsulu yığmağı Allahın istəyinə bağlamadılar («inşallah» demədilər), həm də kasıbların payını əsirgəmək niyyəti ilə bağa bir yoxsul belə buraxmamağa qərar verdilər. Bu xəsislik və nankorluq idi (Qələm, 18, 24).

• Bağ sahibləri tövbə etdilərmi?

  Bəli. Bağın məhv olduğunu görüncə səhvlərini anladılar, Allahı təsbeh edərək «biz zalım imişik» dedilər və Rəbbindən daha xeyirlisini ummağa yönəldilər (Qələm, 29-32).

• Bu hekayə Kəhf surəsindəki «iki bağ sahibi» ilə eynidirmi?

  Xeyr. Qələm surəsindəki bağ sahibləri məhsulu kasıbdan əsirgəyən bir dəstədir. Kəhf surəsindəki (32-44) qissə isə bağı ilə öyünən varlı bir adamla təvazökar möminin əhvalatıdır; bunlar fərqli qissələrdir.

• Bu qissədən nə öyrənirik?

  Nemətin Allahdan olduğunu, kasıbın haqqını əsirgəməyin bərəkəti apardığını və hər işi «inşallah» deyib Allaha bağlamağın vacibliyini öyrənirik. Səmimi tövbə isə hər zaman mümkündür (Qələm, 32).